خلاصه مقاله: قوری نتی وسیله‌ای برای شست‌وشوی مجاری بینی با محلول نمکی است که در سنت یوگا با نام جالا نتی شناخته می‌شود. استفاده صحیح از آن می‌تواند به پاک‌شدن ترشحات و مرطوب‌شدن مجاری بینی کمک کند؛ اما نوع آب، محلول مناسب و تمیزکردن وسیله اهمیت زیادی دارد. آب شیر نباید مستقیماً برای شست‌وشوی بینی استفاده شود.
شناسنامه نسخه اولیه:
دکتر دیوید فرالی
ترجمه: افسانه اسکندری
منبع: مجله یوگا لایف
احساس گرفتگی بینی، خشکی مجاری بینی یا تجمع ترشحات برای بسیاری از افراد تجربه‌ای آشناست. یکی از روش‌هایی که برای شست‌وشوی مجاری بینی استفاده می‌شود، عبور دادن محلول نمکی از بینی با وسیله‌ای به نام قوری نتی یا Neti Pot است.
شست‌وشوی بینی با محلول نمکی تنها یک تمرین سنتی یوگا نیست و امروزه شکل‌های مختلف آن در مراقبت پزشکی از بینی و سینوس‌ها نیز استفاده می‌شود. بااین‌حال، استفاده صحیح از این روش اهمیت زیادی دارد؛ به‌خصوص انتخاب آب ایمن و تمیزکردن مناسب وسیله.
قوری نتی چیست؟
قوری نتی ظرف کوچکی با یک لوله باریک است که برای عبور دادن محلول نمکی از یک سوراخ بینی و خروج آن از سوراخ دیگر طراحی شده است. در منابع انگلیسی معمولاً به آن Neti Pot گفته می‌شود.
این روش نوعی شست‌وشوی بینی یا Nasal Irrigation است. هدف اصلی آن کمک به خارج‌شدن ترشحات، ذرات و مواد تحریک‌کننده و مرطوب‌کردن مخاط بینی است.
جالا نتی در سنت یوگا
شست‌وشوی بینی در سنت‌های یوگا سابقه‌ای طولانی دارد و معمولاً با نام جالا نتی (Jala Neti) شناخته می‌شود. در برخی سنت‌های هاتا یوگا، این تمرین در میان روش‌های پاکسازی یا شات‌کارماها قرار می‌گیرد.
در سنت یوگا از جالا نتی به‌ویژه در ارتباط با آماده‌شدن برای تمرین‌های تنفسی یا پرانایاما یاد شده است. مفاهیمی مانند پرانا، نادی‌های ایدا و پینگالا و انرژی خورشیدی و قمری نیز بخشی از چارچوب سنتی یوگا هستند؛ اما نباید این مفاهیم سنتی را با توضیح علمی آناتومی و فیزیولوژی بینی یکی دانست.
مهم‌ترین نکته ایمنی:
برای شست‌وشوی بینی هرگز مستقیماً از آب شیر استفاده نکنید. از آب مقطر، آب استریل یا آب شیر که به‌طور مناسب جوشانده و سپس خنک شده است استفاده کنید.
چرا نمی‌توان از آب شیر مستقیم استفاده کرد؟
آبی که برای نوشیدن مناسب است لزوماً برای ورود مستقیم به مجاری بینی ایمن نیست. برخی میکروارگانیسم‌ها که در صورت نوشیدن معمولاً توسط دستگاه گوارش از بین می‌روند، اگر همراه آب وارد بینی شوند می‌توانند در موارد بسیار نادر عفونت‌های جدی ایجاد کنند.
به همین دلیل مراکز بهداشتی معتبر توصیه می‌کنند برای شست‌وشوی بینی از آب مقطر، آب استریل یا آب جوشانده‌شده و سپس سردشده استفاده شود.
چه محلولی داخل قوری نتی بریزیم؟
معمولاً برای شست‌وشوی بینی از محلول نمکی یا سالین استفاده می‌شود، نه آب خالی. استفاده از محلول آماده یا بسته‌های مخصوص شست‌وشوی بینی طبق دستور سازنده، روش ساده‌ای برای تهیه محلول با غلظت مناسب است.
محلول خیلی شور، خیلی رقیق یا آب با دمای نامناسب ممکن است باعث سوزش و ناراحتی شود. آب باید پس از ایمن‌سازی به دمایی راحت و ولرم برسد و داغ نباشد.
روش صحیح استفاده از قوری نتی
-
ابتدا دست‌های خود را بشویید و مطمئن شوید قوری نتی تمیز است.
-
محلول نمکی را فقط با آب مقطر، استریل یا آب جوشانده‌شده و سردشده آماده کنید.
-
بالای روشویی قرار بگیرید و سر را کمی به جلو و یک سمت متمایل کنید.
-
دهانه قوری را بدون فشار زیاد روی سوراخ بالاتر بینی قرار دهید.
-
دهان را باز نگه دارید و به‌آرامی از دهان نفس بکشید.
-
اجازه دهید محلول با نیروی جاذبه وارد یک سمت بینی شده و از سمت دیگر خارج شود. مایع را با فشار زیاد وارد بینی نکنید.
-
سپس سمت دیگر را نیز، در صورت نیاز و مطابق دستور وسیله، شست‌وشو دهید.
-
پس از پایان کار، اجازه دهید مایع باقی‌مانده به‌آرامی خارج شود و از فین‌کردن بسیار شدید خودداری کنید.
بعد از استفاده، قوری نتی را چگونه تمیز کنیم؟
قوری نتی وسیله شخصی است و بهتر است با افراد دیگر مشترک استفاده نشود. پس از هر بار استفاده، وسیله را مطابق دستور سازنده کاملاً بشویید و اجازه دهید در محیط تمیز کاملاً خشک شود.
باقی‌ماندن رطوبت یا آلودگی در ظرف می‌تواند محیط مناسبی برای رشد میکروارگانیسم‌ها ایجاد کند. پیش از استفاده بعدی نیز تمیزی قوری را بررسی کنید.
قوری نتی چه کاربردی دارد؟
شست‌وشوی بینی با سالین در پزشکی و مراقبت خانگی برای اهداف مختلفی استفاده می‌شود؛ از جمله مرطوب‌کردن مجاری بینی و کمک به خارج‌شدن مخاط و مواد تحریک‌کننده.
در برخی افراد مبتلا به رینوسینوزیت مزمن، شست‌وشوی بینی با محلول نمکی می‌تواند بخشی از درمان کمکی باشد. میزان اثر در افراد و بیماری‌های مختلف یکسان نیست و این روش جایگزین خودکار دارو یا درمان تجویزشده پزشک نیست.
قوری نتی جایگزین تشخیص یا درمان پزشکی نیست.
اگر برای بیماری بینی یا سینوس دارو مصرف می‌کنید، صرفاً به دلیل شروع شست‌وشوی بینی داروی خود را قطع نکنید.
آیا قوری نتی سینوزیت را درمان می‌کند؟
بهتر است از عبارت «درمان سینوزیت با قوری نتی» به شکل قطعی استفاده نکنیم. شست‌وشوی بینی با سالین در بعضی افراد مبتلا به رینوسینوزیت مزمن می‌تواند به کاهش برخی علائم کمک کند و ممکن است بخشی از برنامه درمانی باشد، اما علت سینوزیت، نوع بیماری و شرایط فرد اهمیت دارد.
در رینوسینوزیت حاد نیز نتایج مطالعات درباره میزان اثر شست‌وشوی سالین یکسان نیستند؛ بنابراین نباید انتظار داشت قوری نتی به‌تنهایی همه انواع گرفتگی یا سینوزیت را برطرف کند.
چه زمانی نباید خودسرانه از قوری نتی استفاده کنیم؟
اگر گرفتگی بینی شدید یا مداوم است، خونریزی قابل‌توجه بینی دارید، پس از جراحی بینی یا سینوس هستید، دچار مشکل ساختاری بینی هستید، سیستم ایمنی شما تضعیف شده یا استفاده از قوری باعث درد شدید، فشار گوش یا علائم غیرمعمول می‌شود، بهتر است پیش از ادامه با پزشک یا متخصص گوش، حلق و بینی مشورت کنید.
اگر بعد از شست‌وشوی بینی علائم شدید و غیرمعمولی مانند سردرد شدید، تب، استفراغ یا گیجی ایجاد شد، باید سریعاً ارزیابی پزشکی انجام شود.
قوری نتی و پرانایاما
ارتباط جالا نتی با پرانایاما بخشی از سنت یوگاست. در برخی روش‌های یوگا، تمرین‌کنندگان پیش از تمرین‌های تنفسی از پاکسازی بینی استفاده می‌کنند تا تنفس از بینی برایشان راحت‌تر باشد.
بااین‌حال، لازم نیست هر فردی که پرانایاما یا مدیتیشن انجام می‌دهد الزاماً از قوری نتی استفاده کند. همچنین قوری نتی نباید برای وادارکردن هوا به عبور از یک بینی کاملاً مسدود یا برای انجام تمرین‌های تنفسی تحت فشار استفاده شود.
هر چند وقت یک‌بار از قوری نتی استفاده کنیم؟
یک برنامه ثابت و ضروری برای همه افراد وجود ندارد. نیاز به شست‌وشوی بینی به علت استفاده، علائم، وضعیت بینی و توصیه پزشک بستگی دارد.
بنابراین استفاده روزانه و دائمی نباید صرفاً به این دلیل انجام شود که قوری نتی را بخشی ضروری از بهداشت همه افراد بدانیم.
سؤالات متداول درباره قوری نتی
آیا می‌توان داخل قوری نتی آب شیر ریخت؟
آب شیر را نباید مستقیماً برای شست‌وشوی بینی استفاده کرد. از آب مقطر، آب استریل یا آب شیر که به‌طور مناسب جوشانده و سپس سرد شده است استفاده کنید.
آیا برای قوری نتی آب خالی مناسب است؟
معمولاً از محلول نمکی مناسب استفاده می‌شود. آب خالی می‌تواند احساس سوزش و ناراحتی بیشتری ایجاد کند.
آیا قوری نتی برای سینوزیت مفید است؟
شست‌وشوی بینی با محلول نمکی در برخی افراد مبتلا به رینوسینوزیت مزمن می‌تواند به کاهش بعضی علائم کمک کند؛ اما جایگزین تشخیص و درمان پزشکی نیست.
آیا قوری نتی باید هر روز استفاده شود؟
لزوماً خیر. دفعات استفاده به علت استفاده و وضعیت فرد بستگی دارد و برای همه یک برنامه ثابت وجود ندارد.
قوری نتی را با دیگران می‌توان مشترک استفاده کرد؟
بهتر است قوری نتی یک وسیله شخصی باشد و به‌صورت مشترک استفاده نشود. پس از هر بار استفاده نیز باید شسته و کاملاً خشک شود.
کلمات کلیدی: قوری نتی، قوری نتی چیست، طرز استفاده از قوری نتی، شست‌وشوی بینی، جالا نتی، نتی پات، پرانایاما
منابع
-
U.S. Centers for Disease Control and Prevention (CDC), How to Safely Rinse Sinuses.
-
U.S. Food and Drug Administration (FDA), Is Rinsing Your Sinuses With Neti Pots Safe?
-
Principi N, Esposito S. Saline nasal irrigations for chronic rhinosinusitis: From everyday practice to evidence-based medicine.
-
Tsai et al., Benefits of nasal saline treatment in acute rhinosinusitis: Systematic review and meta-analysis.
-
نسخه اولیه مقاله دانش یوگا؛ دکتر دیوید فرالی، ترجمه افسانه اسکندری، مجله یوگا لایف.