یوگا یک تمرین واحد با یک بنیان‌گذار مشخص و یک تاریخ شروع دقیق نیست. آنچه امروز «یوگا» می‌نامیم حاصل چند هزار سال تحول در سنت‌های فکری، مراقبه‌ای، ریاضتی و بدنی هند است؛ از کاربردهای اولیه واژه yoga در متون ودایی تا مراقبه و کنترل نفس در اوپانیشادها، فلسفه عمل در بهاگاواد گیتا، نظام هشت‌گانه پاتانجلی، هاتا یوگای قرون میانه و در نهایت شکل‌های مدرنِ آسانامحور که در قرن بیستم جهانی شدند.
به همین دلیل، جمله‌هایی مانند «یوگا دقیقاً ۵ هزار سال قدمت دارد» یا «یوگا از شمنیسم باستان منشأ گرفته است» بیش از حد قطعی‌اند. درباره ریشه‌های بسیار اولیه یوگا هنوز اختلاف نظر تاریخی وجود دارد و بعضی تصاویر تمدن دره سند که زمانی «مدرک یوگا» تلقی می‌شدند، امروز در پژوهش دانشگاهی شواهد قطعی محسوب نمی‌شوند.
خلاصه: قدمت سنت‌های یوگایی بسیار زیاد است، اما تاریخ یوگا یک خط مستقیم و ساده از «۵۰۰۰ سال پیش تا کلاس امروز» نیست. یوگا سوتراهای پاتانجلی معمولاً در حدود سده‌های چهارم تا پنجم میلادی تاریخ‌گذاری می‌شوند؛ هاتا یوگا در قرون میانه گسترش یافت؛ و بیشتر سبک‌های آسانامحور شناخته‌شده امروز ــ مانند آیینگر، آشتانگا وینیاسا و وینیاسا ــ در بستر تحولات قرن بیستم شکل گرفتند. برای انتخاب سبک هم بهتر است به هدف، شدت تمرین، تجربه، محدودیت‌های بدنی و نوع آموزشی که دوست دارید توجه کنید.
تاریخچه یوگا در یک نگاه
|
دوره تقریبی |
چه اتفاقی می‌افتد؟ |
|
دوره ودایی |
واژه yoga و ریشه yuj در متون کهن دیده می‌شوند، اما معنای آن دقیقاً همان «یوگای کلاس امروزی» نیست. |
|
اوپانیشادها و سنت‌های ریاضتی |
مراقبه، کنترل نفس، تمرکز، مهار حواس و پرسش درباره آگاهی و رهایی نقش بیشتری پیدا می‌کنند. |
|
بهاگاواد گیتا |
راه‌هایی مانند کارما یوگا، جنانا و بهاکتی در یک چارچوب معنوی و عملی کنار هم قرار می‌گیرند. |
|
حدود ۳۵۰ تا ۴۵۰ میلادی |
یوگا سوتراهای پاتانجلی یک نظام فلسفی منسجم از یوگا را صورت‌بندی می‌کنند. |
|
حدود ۱۱۰۰ تا ۱۷۰۰ میلادی |
متون و سنت‌های هاتا یوگا گسترش می‌یابند؛ آسانا، پرانایاما، مودرا، باندا و تکنیک‌های بدنی جایگاه مهم‌تری پیدا می‌کنند. |
|
قرن نوزدهم |
معلمان هندی مانند سوامی ویوکاناندا فلسفه یوگا را برای مخاطبان غربی معرفی می‌کنند؛ تمرکز ویوکاناندا بیشتر بر راجا یوگا و فلسفه بود تا آسانای بدنی. |
|
اوایل تا میانه قرن بیستم |
یوگای آسانامحور مدرن در گفت‌وگو با هاتا یوگا، فرهنگ بدنی هند، ژیمناستیک و تربیت بدنی دگرگون می‌شود؛ کریشناماچاریا و شاگردانش تأثیر جهانی پیدا می‌کنند. |
|
اواخر قرن بیستم تا امروز |
سبک‌های متنوعی مانند آیینگر، آشتانگا وینیاسا، وینیاسا، پاور، یین، رستوریتیو، هات یوگا و روش‌های تطبیقی گسترش می‌یابند. |
آیا یوگا واقعاً ۵ هزار سال قدمت دارد؟
عدد «۵ هزار سال» در نوشته‌های عمومی بسیار تکرار شده است، اما پژوهش تاریخی چنین تاریخ دقیقی را تأیید نمی‌کند. مُهرهای تمدن دره سند ــ از جمله تصویر مشهور موسوم به «پاشوپاتی» ــ گاهی به‌عنوان شاهد یوگای باستان معرفی شده‌اند، ولی تفسیر این تصاویر قطعی نیست و خط تمدن سند نیز هنوز رمزگشایی نشده است. به همین دلیل، از یک تصویر نشسته نمی‌توان با اطمینان نتیجه گرفت که همان نظامی که امروز یوگا می‌نامیم در آن دوره وجود داشته است.
عبارت دقیق‌تر این است: ریشه‌های یوگا بسیار کهن‌اند و در چند سنت فکری و ریاضتی هند شکل گرفته‌اند، اما تعیین یک تاریخ تولد واحد برای یوگا ممکن نیست.
نگاره‌ای تاریخی از یک یوگی؛ برای نمایش سنت تاریخی، نه تعیین تاریخ آغاز یوگا.
واژه «یوگا» چه معنایی دارد؟
واژه yoga با ریشه سانسکریت yuj ارتباط دارد؛ ریشه‌ای که می‌تواند معنای «یوغ کردن، مهار کردن، پیوند دادن یا به هم متصل کردن» داشته باشد. به همین دلیل «اتحاد» ترجمه رایجی برای یوگاست، اما معنای واژه در متون مختلف یکسان نبوده است.
در یوگا سوتراهای پاتانجلی، تعریف مشهور یوگا بیشتر بر مهار یا آرام شدن نوسان‌های ذهن تمرکز دارد. در بهاگاواد گیتا، یوگا با عمل، دانش، devotion و تعادل نیز پیوند می‌خورد. بنابراین بهتر است یوگا را فقط «ورزش کششی» یا فقط «اتحاد جسم و ذهن» تعریف نکنیم.
هشت اندام یوگا؛ نه هشت سبک یوگا
یکی از خطاهای نسخه قدیمی مقاله این بود که فهرستی از «هشت راه یا سبک» ارائه می‌کرد. در یوگا سوترا، اصطلاح Aṣṭāṅga Yoga به معنی «یوگای هشت‌اندامی» است و این هشت اندام عبارت‌اند از:
-
یاما (Yama) — مهارهای اخلاقی
-
نیاما (Niyama) — انضباط‌های شخصی
-
آسانا (Āsana) — وضعیت بدنی
-
پرانایاما (Prāṇāyāma) — تنظیم تنفس
-
پراتیاهارا (Pratyāhāra) — کاهش درگیری حواس با بیرون
-
دهارانا (Dhāraṇā) — تمرکز
-
دهیانا (Dhyāna) — مراقبه
-
سامادهی (Samādhi) — جذب عمیق مراقبه‌ای
کایوالیا در این فهرست «اندام نهم» نیست؛ در سنت پاتانجلی به آزادی یا رهایی نهایی اشاره دارد. همچنین «آشتانگا وینیاسا» که امروز در کلاس‌ها می‌شناسیم یک سیستم آسانامحور مدرن است و نباید با «آشتانگای هشت‌اندامی پاتانجلی» یکی گرفته شود.
برای توضیح کامل‌تر اصول نخست می‌توانید مقاله یاما و نیاما چیستند؟ را بخوانید.
هاتا یوگا چگونه شکل گرفت؟
هاتا یوگا یک «کلاس آرام و ساده» نیست که از ابتدا همین شکل امروزی را داشته باشد. هاتا یوگای پیشامدرن مجموعه‌ای از روش‌های بدنی و تنفسی برای کار با بدن، نفس و ذهن بود و در متونی که از قرون میانه باقی مانده‌اند، آسانا تنها یکی از اجزای آن است.
یکی از مشهورترین متون، هاتا یوگا پرادیپیکا اثر سواتماراما از قرن پانزدهم است. این متن علاوه بر آسانا به پرانایاما، پاکسازی‌ها، مودرا، باندا، کندالینی و مراقبه می‌پردازد. در کاربرد امروزی باشگاه‌ها، «هاتا» اغلب نام یک کلاس با سرعت متوسط یا آرام است؛ این کاربرد مدرن را باید از معنای تاریخی گسترده‌تر هاتا یوگا جدا کرد.
این نمودار نمونه‌ای از آساناهاست و نماینده همه سنت تاریخی هاتا یوگا نیست.
یوگای مدرن چگونه جهانی شد؟
در اواخر قرن نوزدهم، سوامی ویوکاناندا از چهره‌های مهم معرفی فلسفه‌های هند و یوگا به مخاطبان غربی بود. حضور او در پارلمان ادیان جهان در شیکاگو در سال ۱۸۹۳ نقطه مهمی در این روند بود، هرچند یوگایی که او معرفی می‌کرد بیشتر فلسفی و مراقبه‌ای بود تا مجموعه‌ای از وضعیت‌های بدنی.
در دهه‌های ۱۹۲۰ تا ۱۹۵۰، شکل‌های آسانامحور یوگا در هند در تعامل با سنت هاتا، فرهنگ بدنی، کشتی، ژیمناستیک و تربیت بدنی دگرگون شدند. تی. کریشناماچاریا در میسور نقشی بسیار مهم داشت و شاگردان او ــ از جمله B.K.S. Iyengar، K. Pattabhi Jois، Indra Devi و T.K.V. Desikachar ــ مسیرهای متفاوتی را توسعه دادند که بخش بزرگی از یوگای مدرن امروز از آن‌ها تأثیر گرفته است.
چرا یوگا امروز با یوگای کلاسیک فرق دارد؟
در بخش بزرگی از تاریخ یوگا، هدف اصلی تمرین رهایی، مراقبه، مهار ذهن یا اهداف معنوی بوده است. در قرن بیستم، آسانا و سلامت جسمی به بخش برجسته‌تری از تجربه عمومی یوگا تبدیل شدند. این تحول به معنی «جعلی بودن» یوگای مدرن نیست؛ بلکه نشان می‌دهد سنت‌ها در طول زمان با نیازهای اجتماعی و فرهنگی جدید تغییر می‌کنند.
امروز یک کلاس ممکن است تقریباً کاملاً بدنی باشد و کلاس دیگری بر پرانایاما، فلسفه، ذکر یا مراقبه تأکید کند. هر دو ممکن است «یوگا» نامیده شوند، ولی تجربه و هدف آن‌ها می‌تواند بسیار متفاوت باشد.
از چپ به راست: نمونه‌ای از تمرین ابزارمحور، تمرین پویا، مراقبه و رستوریتیو؛ تفاوت سبک‌ها فقط به شکل ظاهری حرکت محدود نمی‌شود.
سبک‌های رایج یوگا امروز چه تفاوتی دارند؟
|
سبک |
ویژگی شاخص |
شدت معمول |
برای چه کسی جذاب‌تر است؟ |
|
هاتا |
در کاربرد امروزی معمولاً سرعت آرام‌تر و فرصت بیشتر برای آشنایی با وضعیت‌ها |
ملایم تا متوسط |
مبتدیان یا کسانی که تمرین عجولانه دوست ندارند |
|
آیینگر |
دقت، آموزش مرحله‌ای، وضعیت بدن و استفاده از ابزار |
متغیر |
کسانی که جزئیات و اصلاح وضعیت را دوست دارند |
|
آشتانگا وینیاسا |
توالی‌های نسبتاً ثابت، پیوند نفس و حرکت و تمرین منظم |
متوسط تا زیاد |
افرادی که ساختار، تکرار و تمرین پویا می‌پسندند |
|
وینیاسا |
توالی متغیر و پیوند حرکت با تنفس |
متوسط تا زیاد |
کسانی که تنوع و جریان حرکتی را دوست دارند |
|
شیواناندا |
آسانا، تنفس، ریلکسیشن، تغذیه و مدیتیشن در چارچوب یک روش سنتی معاصر |
ملایم تا متوسط |
افرادی که به تمرین جامع‌تر و ساختار سنتی علاقه دارند |
|
پاور یوگا |
رویکرد بدنی و قدرتی؛ معمولاً آزادتر از سری ثابت آشتانگا |
زیاد |
افرادی که تمرین ورزشی و پرتحرک می‌خواهند |
|
یین |
ماندن طولانی‌تر در وضعیت‌های عمدتاً نشسته یا خوابیده با فعالیت عضلانی کمتر |
ملایم ولی گاهی کشش عمیق |
افرادی که سکون و تمرین آهسته را ترجیح می‌دهند |
|
رستوریتیو |
حمایت زیاد با بولستر، پتو و ابزار برای استراحت طولانی در وضعیت‌ها |
بسیار ملایم |
کسانی که به آرام‌سازی و تمرین کم‌فشار علاقه دارند |
|
هات / بیکرام |
تمرین در محیط گرم؛ بیکرام یک توالی ثابت مشخص است و Hot Yoga اصطلاحی گسترده‌تر |
متوسط تا زیاد |
افرادی که گرما و تعریق زیاد را تحمل می‌کنند؛ برای همه مناسب نیست |
برای توضیح کامل سبک‌هایی که در دانش یوگا ارائه می‌شوند، می‌توانید صفحات آیینگر، آشتانگا وینیاسا، شیواناندا، هاتا، وینیاسا و پاور یوگا را ببینید.
آیینگر یوگا
آیینگر یوگا با B.K.S. Iyengar شناخته می‌شود؛ شاگرد کریشناماچاریا که روش خود را بر آموزش دقیق، مشاهده وضعیت بدن و استفاده خلاقانه از ابزارهایی مانند آجر، بند، صندلی و پتو توسعه داد. ابزارها فقط برای مبتدیان نیستند و می‌توانند برای فهم بهتر جهت حرکت، تعادل و دسترسی متناسب به وضعیت استفاده شوند.
آشتانگا وینیاسا؛ با آشتانگای پاتانجلی اشتباه نشود
آشتانگا وینیاسا یک سیستم مدرن آسانامحور است که K. Pattabhi Jois آن را بر پایه آموزش‌های کریشناماچاریا توسعه داد. تمرین معمولاً شامل سری‌های نسبتاً ثابت، تنفس هماهنگ با حرکت و گذارهای تکرارشونده است. واژه «آشتانگا» در نام این سبک از سنت هشت‌اندامی یوگا الهام می‌گیرد، اما خود این سبک «هشت یا نه مرحله» جداگانه ندارد.
برای ترتیب رسمی سری‌ها از مربی یا منبع معتبر همان مکتب استفاده کنید.
شیواناندا یوگا
سوامی ویشنو‌دواناندا، شاگرد سوامی شیواناندا، آموزش‌های استادش را برای مراکز بین‌المللی شیواناندا در قالب پنج اصل عملی سامان داد: آسانا، تنفس، ریلکسیشن، رژیم گیاه‌خواری، و تفکر مثبت/مدیتیشن. کلاسهای سنتی این مکتب معمولاً حول دوازده آسانای پایه و تمرین‌های تنفسی سازمان‌دهی می‌شوند.
کندالینی یوگا
مفهوم کندالینی و تمرین‌های مرتبط با آن بسیار قدیمی‌تر از قرن بیستم‌اند. اما سبکی که در غرب با عنوان Kundalini Yoga as taught by Yogi Bhajan شناخته شد، از اواخر دهه ۱۹۶۰ در آمریکا گسترش یافت و ترکیبی از وضعیت‌ها، تنفس، مانترا و مراقبه را ارائه می‌کند. بنابراین بهتر است «کندالینی یوگا» را فقط اختراع یک فرد در سال ۱۹۶۹ ندانیم.
وینیوگا، کریپالو و آناندا
Viniyoga بیشتر با T.K.V. Desikachar و سنت آموزشی کریشناماچاریا پیوند دارد و بر تطبیق تمرین با فرد تأکید می‌کند؛ به همین دلیل بهتر است آن را «ساخته مستقیم کریشناماچاریا» ننامیم. Kripalu Yoga در آمریکا رشد کرده و بر مشاهده تجربه بدنی، تنفس و آگاهی تأکید دارد. Ananda Yoga نیز از تعالیم پاراماهانسا یوگاناندا و روش آموزشی سوامی کریاناندا تأثیر گرفته است.
کریا یوگا؛ یک نام با چند کاربرد
«کریا یوگا» همیشه به یک سبک حرکتی مشخص اشاره نمی‌کند. در یوگا سوترا ۲.۱، کریا یوگا شامل تاپاس، سوادهیایا و ایشوارا پرانیداناست. در سنت‌های دیگری مانند خط لاهیری ماهاسایا و پاراماهانسا یوگاناندا نیز Kriya Yoga به مجموعه‌ای از تمرین‌های مراقبه‌ای و تنفسی خاص اشاره می‌کند. بنابراین تعریف نسخه قدیمی مقاله که کریا یوگا را یک روش واحد مبتنی بر «نور، ارتعاش و صوت» معرفی می‌کرد، بیش از حد ساده‌سازی شده بود.
بیکرام و هات یوگا
Bikram Yoga یک سیستم مشخصِ تمرین در اتاق گرم است که توسط Bikram Choudhury توسعه یافت و با یک توالی ثابت شناخته می‌شود. «Hot Yoga» اصطلاح گسترده‌تری است و هر کلاس یوگای گرم الزاماً بیکرام نیست. تمرین در گرما می‌تواند خطر کم‌آبی و گرمازدگی را افزایش دهد و برای همه افراد مناسب نیست؛ به‌خصوص در بارداری یا بعضی بیماری‌های زمینه‌ای.
۷ آسانای شناخته‌شده؛ با توضیح ایمن‌تر
در ادامه هفت آسانای شناخته‌شده را مرور می‌کنیم. این بخش برای آشنایی کلی است و تصاویر هنری جای آموزش عملی مربی را نمی‌گیرند.
۱. باکاسانا؛ کلاغ
یک تعادل روی دست که به قدرت مچ، بازو و مرکز بدن و همچنین هماهنگی و اعتماد به انتقال وزن نیاز دارد. برای مبتدی بهتر است مرحله‌به‌مرحله و با آموزش صحیح انجام شود.
۲. واشیستاسانا؛ پلانک جانبی
تعادل جانبی با تکیه بر یک دست و لبه پا که شانه، بازو و عضلات مرکزی را درگیر می‌کند. نسخه زانو روی زمین می‌تواند برای شروع مناسب‌تر باشد.
۳. اوشتراسانا؛ شتر
یک خم‌به‌عقب زانو‌زده است. بلند شدن قفسه سینه و توزیع قوس در بدن مهم‌تر از رسیدن دست به پاشنه‌هاست. در صورت درد کمر یا گردن باید دامنه کمتر شود.
۴. سالامبا شیرشاسانا؛ ایستادن روی سر
یک وارونگی پیشرفته است و برای شروع یوگا ضروری نیست. مبتدیان نباید بدون آموزش و آمادگی مناسب آن را امتحان کنند. ادعاهایی مانند درمان نازایی، آسم یا سینوزیت با این حرکت شواهد کافی ندارند.
۵. هانوماناسانا؛ اسپلیت کامل
به دامنه قابل‌توجهی در جلوی لگن و پشت ران نیاز دارد و نباید با فشار وارد آن شد. این وضعیت درمان استاندارد سیاتیک نیست و در بعضی دردهای عصبی حتی ممکن است نیاز به محدودیت داشته باشد.
۶. گاروداسانا؛ عقاب
یک وضعیت تعادلی ایستاده است که هماهنگی، تمرکز و کنترل لگن و شانه‌ها را به چالش می‌کشد. برای حفظ تعادل می‌توان از دیوار یا صندلی کمک گرفت.
۷. شالابهاسانا؛ ملخ
یک اکستنشن شکمی است که عضلات پشت و باسن را درگیر می‌کند. بالا بردن بیشتر پا یا سینه هدف اصلی نیست؛ حرکت باید بدون فشردگی دردناک در پایین کمر انجام شود.
علم امروز درباره فواید یوگا چه می‌گوید؟
پژوهش‌های امروزی نشان می‌دهند یوگا می‌تواند برای بعضی افراد در مدیریت استرس، خواب، تعادل، برخی دردهای اسکلتی ـ عضلانی و بعضی جنبه‌های سلامت روان مفید باشد. اما نتیجه به نوع یوگا، مدت تمرین، جمعیت مورد مطالعه و کیفیت پژوهش بستگی دارد.
نسخه قدیمی مقاله فهرست طولانی‌ای از بیماری‌ها را به‌گونه‌ای مطرح می‌کرد که انگار یوگا «ثابت شده» همه آن‌ها را بهبود می‌دهد. چنین بیان کلی‌ای دقیق نیست. یوگا می‌تواند در بعضی شرایط به‌عنوان مکمل مفید باشد، اما جای تشخیص و درمان پزشکی را نمی‌گیرد.
کدام سبک برای شروع مناسب‌تر است؟
هیچ «بهترین سبک» واحدی برای همه وجود ندارد. انتخاب مناسب به هدف شما، سابقه تمرین، وضعیت جسمی، علاقه به سرعت یا سکون و حتی شخصیت آموزشی مربی بستگی دارد:
-
اگر مبتدی هستید و دقت دوست دارید: هاتا یا آیینگر می‌توانند نقطه شروع خوبی باشند.
-
اگر تمرین پویا می‌خواهید: وینیاسا، آشتانگا وینیاسا یا پاور را بررسی کنید.
-
اگر تمرین سنتی‌تر و جامع‌تر می‌خواهید: شیواناندا می‌تواند مناسب باشد.
-
اگر تمرین آرام و کم‌فشار می‌خواهید: کلاسهای رستوریتیو یا هاتای ملایم را بررسی کنید.
-
اگر محدودیت جسمی دارید: نام سبک به‌تنهایی کافی نیست؛ کلاس مناسب سطح و مربی آشنا با اصلاح حرکت مهم‌تر است.
برای انتخاب بر اساس هدف و شرایط خودتان می‌توانید از صفحه مشاوره انتخاب سبک یوگا استفاده کنید.
سؤالات متداول درباره تاریخچه و سبک‌های یوگا
یوگا چند سال قدمت دارد؟
برای یوگا یک تاریخ تولد دقیق وجود ندارد. ریشه‌های آن در هند باستان شکل گرفته‌اند، اما ادعای «دقیقاً ۵ هزار سال» قابل اثبات نیست. متون و روش‌های مختلف یوگا در دوره‌های متفاوت تاریخی پدید آمده‌اند.
چه کسی یوگا را اختراع کرد؟
یوگا یک بنیان‌گذار واحد ندارد. پاتانجلی یکی از مهم‌ترین نظام‌دهندگان فلسفه کلاسیک یوگاست، اما سنت‌های یوگایی پیش از او وجود داشته‌اند و بعد از او نیز بسیار تغییر کرده‌اند.
آیا پاتانجلی خالق یوگا بود؟
خیر. او آموزه‌های یوگا را در یوگا سوتراها به‌صورت فلسفی و منظم صورت‌بندی کرد، ولی خودِ یوگا پیش از این متن وجود داشت.
فرق هاتا و وینیاسا چیست؟
در کاربرد باشگاهی امروز، هاتا معمولاً سرعت آرام‌تر و مکث بیشتری دارد، در حالی که وینیاسا حرکت‌ها را به شکل روان‌تر با تنفس پیوند می‌دهد. از نظر تاریخی، هاتا یوگا مفهومی بسیار گسترده‌تر از یک سبک کلاس امروزی است.
آیا آشتانگا همان هشت اندام پاتانجلی است؟
نه دقیقاً. «آشتانگا» در پاتانجلی یعنی مسیر هشت‌اندامی. «آشتانگا وینیاسا» یک سیستم آسانامحور مدرن است که با Pattabhi Jois شناخته می‌شود.
آیا یوگا یک دین است؟
یوگا در بستر سنت‌های دینی و فلسفی هند رشد کرده و بسیاری از متون آن معنوی‌اند، اما تمرین امروزی یوگا می‌تواند مذهبی، معنوی، فلسفی یا صرفاً جسمی باشد. تجربه هر مکتب و هر فرد متفاوت است.
آیا برای شروع یوگا باید انعطاف‌پذیر باشیم؟
خیر. انعطاف‌پذیری پیش‌شرط شروع نیست. کلاس مناسب باید تمرین را با توان فعلی فرد هماهنگ کند.
جمع‌بندی
تاریخ یوگا داستان یک روش ثابت و تغییرناپذیر نیست. مفاهیم مراقبه، مهار ذهن، عمل، تنفس و رهایی در دوره‌های مختلف با روش‌های بدنی و فرهنگی تازه ترکیب شده‌اند. یوگا سوتراهای پاتانجلی، هاتا یوگای قرون میانه و یوگای آسانامحور قرن بیستم هرکدام بخشی از این تاریخ‌اند. برای تمرین‌کننده امروز، شناخت این تفاوت‌ها کمک می‌کند تبلیغات و ادعاهای تاریخی را از واقعیت جدا کند و سبکی را انتخاب کند که با هدف، بدن و علاقه او سازگارتر است.
یادداشت بازنگری:
این مقاله با تکیه بر منابع تاریخی و پژوهشی به‌روز، تاریخ یوگا، آشتانگا، کریا یوگا و شکل‌گیری سبک‌های مدرن را مرور می‌کند.
منابع
Oxford Bibliographies — Yoga؛ تاریخ تحول سنت‌های یوگا، اوپانیشادها، بهاگاواد گیتا، یوگا سوتراها و هاتا یوگا.
National Museum of Asian Art, Smithsonian — Yogic Identities: Tradition and Transformation؛ بررسی شواهد تاریخی آسانا و مسئله تمدن دره سند.
Tardan-Masquelier, Ysé — The History of Yoga. Bibliothèque nationale de France / France-South Asia؛ فرضیه‌های منشأ و تاریخ تحول یوگا.
Singleton, Mark — Yoga Body: The Origins of Modern Posture Practice. Oxford University Press, 2010.
Smithsonian National Museum of Asian Art — T. Krishnamacharya Asanas, Mysore, 1938؛ نقش کریشناماچاریا و شاگردان او در یوگای مدرن.
Oxford Academic — Manufacturing Yogis: Swami Vivekananda as a Yoga Teacher؛ نقش ویوکاناندا در معرفی یوگا در غرب.
Birch, Jason & Hargreaves, Jacqueline — Premodern Yogāsanas and Modern Postural Yoga Practice. Journal of Yoga Studies.
Haṭha Yoga Pradīpikā؛ متن کلاسیک قرن پانزدهم منسوب به Svātmārāma.
International Iyengar Yoga Association — History of Iyengar Yoga؛ تاریخ روش B.K.S. Iyengar و گسترش آن در غرب.
Sivananda International — The Teachings / Five Points of Yoga / 12 Basic Asanas؛ ساختار روش شیواناندا.
National Center for Complementary and Integrative Health (NCCIH) — Yoga: Effectiveness and Safety؛ شواهد سلامت و نکات ایمنی.