صفحه اصلي      تماس با ما       دانش يوگا  
Skip Navigation Links
مجله هاي منتشر شده
اخبار یوگای جهانExpand اخبار یوگای جهان
اخبار دانش یوگاExpand اخبار دانش یوگا
نمايندگي ها
آرشيو اخبارExpand آرشيو اخبار

 


واژه یوگا از ریشه‌ی سانسکریت «یوج» yuj به معنی پیوستن، وصل کردن، یکی شدن و جفت شدن می‌باشد و نیز به معنای اتحاد یا یگانگی است. یوگا یعنی اتحاد واقعی خواست آدمی با خواست خدا. «مهادودسایی» Mahadev Desai در مقدمه خود بر کتاب «گیتا از نظر گاندی» می‌نویسد: یوگا یکی شدن تمام نیروهای تن، روان و روح با خدا است. یوگا به معنی تربیت عقل، عواطف و اراده است که از اصول بدیهی آن به شمار می‌روند. یوگا حالتی از روح است که آدمی در آن تمام جنبه‌های زندگی را یکسان می‌بیند.



یوگا یکی از شش سیستم به اندیش فلسفی هند است که پتنجلی Patanjali آن را در اثر کلاسیک خود به نام «سوترا‌های یوگا yoga sutras» به حالت منظم و هماهنگ ساماندهی در آورده است. این سوتره‌ها خود دارای 185 مورد به گزین سرشار از ایجاز است. طبق اندیشه‌ی روح جهانی والا «پرم آتما Paramatma» یا خدا که روح آدمی «جیوآتما» Jivatma پاره‌ای از آن است، در همه چیز جریان دارد. این سیستم را یوگا می‌نامند، که روش‌هایی را آموزش می‌دهد که از طریق آن‌ها جیوآتما می‌تواند با پرم‌آتما متحد یا یگانه شود و به آزادی «موکشا» Moksa دست یابد. به رهرو یوگا، یوگی گفته می‌شود. شری‌کریشنا در فصل ششم «بهاگوادگیتا» Bhagavad Gita که از مهم‌ترین منابع فلسفی یوگاست، یوگا را رهایی از آلودگی به درد و رنج می‌داند و آن را برای ارجونه چنین توضیح می‌دهد: کسی که ذهن، عقل و خرد «اهامکارا» ahamkara را رام کند و از آرزوهای رام ناشدنی برهد و آرامش روحی یابد، یوکتا yukta یا «یگانه با خدا» نامیده می‌شود. یوگی بر ذهن و عقل، خود چیره می‌گردد و به مراقبه نفس می‌پردازد. او همانند چراغی است که در ایمنی قرار ‌گرفته، به طوری که باد نمی‌تواند شعله‌هایش را بجنباند. هنگامی که تمرین یوگا ناآرامی ذهن، عقل و خرد را فرو می‌نشاند، یوگی با یاری روح برین خویش به رهایی می‌رسد. بعد از آن فرد سرور ابدی فراتر از حواس و ادراک عقلی را به جان در می‌یابد. او در این حقیقت آرام می‌گیرد و از آن نمی‌گسلد، چرا که این حالت، گنجی است والا و بی‌همتا. بزرگ‌ترین غم‌ها چنین کسی را از جا نمی‌جنباند و معنای واقعی یوگا رهایی از آلودگی به درد و رنج است.

همچنان‌که یک الماس خوشتراش سطوح چندگانه‌ای دارد که هر کدام یکی از رنگ‌های نور را باز می‌تابانند، واژه یوگا نیز معانی گوناگونی دارد که جنبه‌های متفاوت کل دامنه تلاش آدمی برای رسیدن به آرامش و شادی درونی را بیان می‌کنند.
بهاگوادگیتا با توضیح بیشتر واژه‌ی یوگا بر کارما یوگا Karma yoga «یوگا از طریق عمل» تاکید می‌کند. در این حالت باید به عمل نیک بپردازی و دربند ثمره‌ی آن نباشی. مگذار ثمره‌ی کردار، محرک تو باشد. همواره به کار نیک مشغول باش. آرزوهای خودخواهانه را فرو گذار. دل در حق ببند و بدون اندیشه‌ی موفقیت یا ناکامی به کار بپرداز. این توازن را یوگا نامند.
همچنین یوگا را فرزانگی در عمل یا زندگی ماهرانه‌ی همراه با سازگاری و خویشتنداری در انجام دادن امور می‌دانند. یوگا با پر‌خوری و کم‌خوری بدست نمی‌آید. با پرخوابی و کم‌خوابی به یوگا نمی‌توان رسید. یوگا رنج و اندوه را با میانه‌روی در خوراک و آرامش و نظم در کار و هماهنگی، در خواب و بیداری از بین می‌برد.
اوپانیشاد Upanishad یوگا را چنین توضیح می‌دهد: بهترین حالت هنگامی حاصل می‌شود که 5 حس از کار باز مانند: ذهن آرام گیرد و عقل از گشتن فروماند. مداومت در مهار حواس و ذهن را یوگا می‌گویند. کسی که به این حالت دست ‌یابد از وهم می‌رهد.
پتنجلی Patanjali در دومین گزین گویه‌ی فصل اول سوترا‌های یوگا، یوگا را «چپتنجلی Patanjali در دومین گزین گویه‌ی فصل اول سوترا‌های یوگا، یوگا را «چیتا وریتی» نیرودها chitta vritti nirodhah می‌داند که آن را می‌توان بازداری «نیرودها» «nirodhah» دگرگونی‌‌های «وریتی» verity ذهن «چیتا» chitta یا فرونشانی «نیرودها» «nirodhah» نوسانات «وریتی» verity آگاهی «چیتا» chitta ترجمه کرد.

واژه‌ی چیته به جان در معنای کلی آن اشاره می‌کند که سه مقوله را در بر می‌گیرد:
الف» ذهن «ماناس» manas، عبارت است از دانش فردی که دارای قوه‌ی توجه، انتخاب و طرد فرد و بیانگر دودلی‌های ذهن می‌باشد.
ب» عقل یا خرد «بودی» Buddhi حالت قطعی تمیز و تشخیص دادن بین امور است. ج» من «آهامکارا» ahamkara یا «من کار» حالتی است که مدرک بودن، آدمی را بیان می‌کند.

یوگای هشت مرحله‌ای
یاما Yama یا تعلیمات و آئین رفتار اجتماعی
1. آهیمسا Ahimsa : آزار نرساندن فیزیکی و روانی به دیگران و ایجاد روابط دوستانه با اطرافیان.
2. ساتیا Satya : صداقت، راستگویی و امین بودن.
3. برهماچاریا Brahmacharya : خودداری از تسلیم شدن به تمایلات جنسی.
4. آپاری گراها Aparigraha : حسود و کم‌بین نبودن.
5. آستیا Astya: به حق و حقوق دیگران احترام گذاشتن، پرهیز کردن از دزدی و کلاهبرداری.

نیاما Niyamaیا تعلیمات و انتظامات فردی و نظم
1. سوچا Saucha: نظم و انضباط در کارها و امورات، پاکی و بهداشت جسمانی و روانی.
2. سانتوشا Santosha: قانع بودن، قناعت و انتظارات متناسب داشتن.
3. تاپاس Tapas: آرامش، شجاعت و قدرت تحمل مشکلات زندگی.
4. سادهیایا Suadhyaya: شناخت توانائی‌ها و ضعف‌های خود، خودشناسی.
5. Isvra Pranidhana: رضا و تسلیم در مقابل خداوند.

3. آسانا Asana: تعلیمات جسمانی، نرمش‌ها، حرکات، آساناها طوری طراحی شده ا3. آسانا Asana: تعلیمات جسمانی، نرمش‌ها، حرکات، آساناها طوری طراحی شده است که عضلات، مفاصل، پوست، غدد مترشحه داخلی را به تحرک در آورده باعث انعطاف اندام‌ها، زیبایی و قدرت و سلامت جسمانی، می‌شود.
4. پرانایاما Pranayama: علم کنترل تنفس برای انتظامات ذهنی، این کنترل بر روی تمام عملیات تنفسی از قبیل دم، بازدم و حبس تنفس انجام می‌گیرد، چگونه تنفس کردن نقش به سزایی در سلامت جسمانی و روانی فرد دارد.
5. پراتیاهارا Pratyahara: مرحله کنترل ذهن از خواهش‌های نفسانی، وقتی شخص قادر به کنترل ذهن از خواهش‌های ارضاء نشدنی شد و ذهن از حرص و ولع و کشمکش‌ها پاک گردید آن وقت است که ذهن می‌تواند سکوی پرشی برای تمرکز عمیق و تعالی روحانی گردد.
6. دهارانا Dharana: یعنی تمرکز فکر یا جمع کردن کامل توجه روی کار خاص، وقتی ذهن از تنش‌ها و اضطرابات آزاد و رها گشت، استعدادهای انسان فرصت تکامل و تعالی پیدا می‌کند، هر چه تمرکز بیشتر داشته باشد، قدرت خلاقیت بیشتر می‌شود.
7. دیانا Dhyana: یعنی خلاء ذهنی یا مدیتیشن یا مراقبه یا تعمق عمیق.
8. سامادهی Samadhi: مرحله وصل، پیوستن، هماهنگی و همسویی، درک عمیق قوانین مسلط حیات و طبیعت و یکی شدن با طبیعت ذاتی خود و ذات خداوندی.

چاکراها 1. مولاداهارا Mouladhara: اولین چاکرا و سرآغاز تکامل روحی در انسان است ب1. مولاداهارا Mouladhara: اولین چاکرا و سرآغاز تکامل روحی در انسان است به عبارت دیگر اولین نقطه مافوق آگاهی حیوانی است و انسان بودن، از آن منشاء می‌گیرد. این چاکرا درست در بالای معقد و در قاعده ستون مهره قرار داشته و انرژی چنبر زده در آن خفته است، مولادهارا در مردان در بین بیضه‌ها و سوراخ مقعد و در زنان در گردن رحم قرار دارد.
2. سوادهیستانا Souadhistana: در منطقه پایانی ستون فقرات و اندام‌های جنسی قرار گرفته و ناآگاهی را در انسان کنترل می‌کند.
3. مانی‌پورا Manipoura: که دقیقاً در ناحیه ناف قرار گرفته است، این چاکرا با شبکه خورشیدی پیوند دارد و سیستم گوارشی را کنترل و تنظیم می‌کند.
4. آناهاتا Anahata: در منطقه قلب قرار داشته و با سیستم اعصاب خودکار پیوند دارد، وظیفه این چاکرا کنترل قلب، ریه، دیافاگرام و سایر ارگان‌های این ناحیه است.
5. ویشودهی Vishudhi: در پشت گردن، مقابل حفره زیر گلو واقع شده و با مهره‌های گردن و غده تیروئید پیوند دارد و ارگان‌های این ناحیه را کنترل می‌کند.
6. آجنا Ajna یا چشم سوم: به مناسبت ارتباطش با غده هیپوفیز، چاکرای مهمی تلقی می‌شود، محل آن کمی بالاتر از ویشودهی در کاسه سر است، این چاکرا در فعال شدن سیستم بدن و فعالیت سکس نقش زیاد دارد.
7. ساهاسرارا Sahastara: قله پایانی کندالینی شاکتی به شمار رفته و در تاج سر قرار دارد، از نظر فیزیکی با غدد صنوبری و کاجی در ارتباط است و کنترل کننده سیستم غدد می‌باشد.

تقسیم‌بندی بخش‌های مختلف یوگا براساس کهن‌ترین مرجع باستانی هند هاتایوگا پرادیپیکا
همان‌گونه که خوانندگان محترم مجله مخصوصاً مربیان یوگا مطلعند هاتایوگا پرهمان‌گونه که خوانندگان محترم مجله مخصوصاً مربیان یوگا مطلعند هاتایوگا پرادیپیکا قدیمی‌ترین مرجعی است در ارتباط با آموزش‌های یوگا که قدمتش به هزاران سال پیش می‌رسد. این کتاب توسط سوامی‌سوات‌ماراما Swami Suatmarama با الهام از آموزه‌ها و دانش یوگیان هند هزاران سال پیش تألیف و گردآوری شده است. در این کتاب به یوگا و شرح آن پرداخته شده و از ابتدا تاکنون تمامی اساتید بزرگ یوگای جهان از تمرینات این کتاب برای عین شدن در فلسفه یوگا و انتقال آن به شاگردان خود سود جسته‌اند. در این‌جا به تقسیم‌بندی یوگا از دیدگاه هاتایوگا پرادیپیکا پرداخته و سپس تمرینات بدنی را از دیدگاه تربیت بدنی مورد ارزیابی قرار می‌دهیم.
یوگا چهار شاخه‌ی اصلی دارد که عبارت است از: کارما یوگا Karma Yoga بهاکتی یوگا Bhakti Yoga گیانا یوگا Gyana Yoga آشتانگا یوگا Ashtanga Yoga از میان این چهار شاخه‌ی یوگا آشتانگا یوگا به دو بخش هاتایوگا و راجایوگا تقسیم می‌شود. هاتایوگا شامل تمرینات بدنی و تنفسی و وانهادگی است و راجایوگا شامل تمرینات ذهنی و مراقبه‌ای براساس اهداف سازمان تربیت بدنی و تمرینات ورزشی از جمله تحرک‌های بدنی است که اندام‌های بدن را به حالت کشش، انقباض و انبساط درآورد و آشتانگایوگا در تمرینات یوگا دقیقاً به این مهم می‌پردازد. آشتانگایوگا خود دو شاخه هاتایوگا و راجایوگا تقسیم می‌شود.
هاتایوگا به دو قسمت تقسیم می‌شود. هاتایوگا خود شامل سه مرحله از تمرینات است که عبارتند از تمرینات بدنی، تمرینات تنفسی، تمرینات رهاسازی.
تمرینات بدنی به شش بخش تقسیم می‌شوند. که عبارتند از: حالات کششی، انقباض، ستاری، معکوس، پیچشی و مرکب.
تمرینات تنفسی نیز شامل چهار مرحله از تمرینات است که عبارتند از: تمرینات کنترل احساسات، تمرینات کنترل افکار، تمرینات مراقبه‌ای که تمرینات بدنی یوگا که شرح آن داده شد از جمله ورزشی دارای اهمیت فراوانی است و از لحاظ هیئت تربیت بدنی از جمله تمریناتی است که به نظرات عضلات و اندام‌ها پرداخته شخص را برای شرکت در تمرینات ورزشی و نهایتاً مسابقه آماده می‌کند.
تبحر در تمرینات بدنی هاتایوگا به معنای انعطاف کامل عضلات و اندام‌ها است و برای رسیدن به این تبحر بایستی فرد تمرینات مدام و مستمر داشته باشد.
فدراسیون جهانی یوگا بر این بُعد از یوگا تأکید فراوان داشته و بر همین اساس همه ساله مسابقات یوگا را در کشورهای مختلف جهان برگزار می‌کند.